Kỹ thuật chà nhám là bước quan trọng trong quá trình xử lý bề mặt trước khi sơn. Nếu chà nhám đúng cách, bề mặt sẽ phẳng, sạch và giúp lớp sơn bám chắc hơn. Ngược lại, chà nhám sai kỹ thuật có thể khiến tường bị xước, lớp sơn dễ bong tróc và giảm chất lượng hoàn thiện của công trình.
Vì sao chà nhám quyết định chất lượng lớp sơn
Trong thi công sơn, kỹ thuật chà nhám là bước xử lý bề mặt quan trọng trước khi sơn lót và sơn phủ. Nhiều trường hợp lớp sơn bị bong tróc, bề mặt sần hoặc loang màu không phải do chất lượng sơn mà do bề mặt chưa được chà nhám đúng cách. Khi chà nhám đạt chuẩn, bề mặt sẽ phẳng, sạch và có độ nhám phù hợp để lớp sơn bám chắc hơn.
Trước hết, chà nhám giúp tạo độ bám dính cho lớp sơn. Sau khi bả matit hoặc sau khi lớp sơn cũ khô, bề mặt thường khá láng. Nếu sơn trực tiếp lên nền này, lớp sơn khó bám chắc vì thiếu độ ma sát cần thiết. Khi chà nhám, bề mặt sẽ hình thành các rãnh nhám nhỏ giúp lớp sơn lót và sơn phủ bám cơ học tốt hơn. Theo khuyến nghị về chuẩn bị bề mặt của Norton Abrasives, việc chà nhám đúng cấp độ trước khi sơn giúp cải thiện đáng kể độ bám dính của lớp sơn và hạn chế hiện tượng bong tróc sau khi hoàn thiện.
Ngoài ra, chà nhám còn giúp làm phẳng bề mặt trước khi sơn. Sau khi bả matit, tường thường xuất hiện các điểm cao thấp nhỏ do vết bay hoặc do quá trình thi công. Nếu không xử lý bằng chà nhám, những gợn này sẽ lộ rõ khi sơn phủ, đặc biệt dưới ánh sáng chiếu ngang hoặc ánh sáng đèn. Chà nhám đúng kỹ thuật giúp loại bỏ gờ và làm phẳng lớp bả, nhờ đó lớp sơn phủ lên đều và bề mặt hoàn thiện mịn hơn.
Một vai trò quan trọng khác của chà nhám là loại bỏ bụi bẩn và lớp vật liệu yếu trên bề mặt. Trong quá trình bả và thi công, bề mặt thường còn lại lớp bụi bột hoặc lớp sơn cũ đã bị lão hóa. Nếu sơn trực tiếp lên những lớp này, lớp sơn mới thực chất chỉ bám vào bụi hoặc lớp vật liệu yếu nên rất dễ bong ra sau một thời gian sử dụng. Tài liệu hướng dẫn xử lý bề mặt của 3M cho thấy việc chà nhám kết hợp vệ sinh bề mặt giúp tăng đáng kể độ bám của lớp sơn và cải thiện độ bền của màng sơn.
Chà nhám đúng kỹ thuật cũng giúp hạn chế nhiều lỗi khi sơn hoàn thiện. Nếu dùng giấy nhám quá thô hoặc chà quá mạnh, bề mặt có thể xuất hiện vết xước sâu hoặc lõm cục bộ. Những lỗi này thường khó nhìn thấy khi tường còn thô nhưng sẽ lộ rõ khi lớp sơn phủ được lăn lên. Khi chà nhám đúng cấp độ và lực tay phù hợp, bề mặt sẽ đạt độ mịn đồng đều, giúp lớp sơn phủ lên đẹp và ổn định hơn.
Vì vậy trong thực tế thi công, nhiều thợ sơn có kinh nghiệm luôn dành thời gian xử lý bước chà nhám thật kỹ trước khi bắt đầu sơn lót. Một bề mặt được chà nhám đúng kỹ thuật không chỉ giúp lớp sơn bám chắc mà còn giảm lỗi thi công, tiết kiệm vật liệu và nâng cao chất lượng hoàn thiện của toàn bộ công trình.
Phân loại kỹ thuật chà nhám theo từng bề mặt
Trong thi công sơn, mỗi loại bề mặt có cấu trúc và độ cứng khác nhau nên kỹ thuật chà nhám cũng cần điều chỉnh cho phù hợp. Nếu áp dụng cùng một cách chà nhám cho tất cả vật liệu, bề mặt rất dễ bị xước, lõm hoặc không đạt độ phẳng cần thiết trước khi sơn. Vì vậy người thi công cần hiểu rõ cách xử lý riêng cho từng loại bề mặt phổ biến như tường, gỗ và kim loại.
Kỹ thuật chà nhám tường trước khi sơn nước
Với tường đã bả matit, mục tiêu của chà nhám là làm phẳng lớp bả và tạo độ nhám nhẹ để lớp sơn lót bám tốt hơn. Khi chà nên giữ lực tay đều và di chuyển bàn chà theo vòng tròn hoặc theo chiều ngang để bề mặt được xử lý đồng đều.
Nếu dùng giấy nhám quá thô hoặc chà quá mạnh, lớp bả có thể bị xước sâu hoặc tạo lõm cục bộ. Ngược lại, nếu dùng giấy nhám quá mịn thì bề mặt sẽ quá láng, làm giảm khả năng bám dính của sơn. Sau khi chà nhám cần vệ sinh sạch bụi bột trên tường trước khi thi công sơn lót để tránh tình trạng sơn bám lên bụi.
Kỹ thuật chà nhám gỗ
Bề mặt gỗ có thớ tự nhiên nên khi chà nhám cần đi theo chiều thớ gỗ để hạn chế vết xước. Nếu chà ngang thớ, các vết xước sẽ lộ rõ khi sơn hoặc phủ bóng, làm giảm độ thẩm mỹ của bề mặt gỗ.
Thông thường quá trình chà nhám gỗ được thực hiện theo nhiều bước. Bước đầu sử dụng giấy nhám có độ nhám lớn hơn để xử lý bề mặt thô hoặc lớp sơn cũ. Sau đó chuyển sang giấy nhám mịn hơn để làm mịn bề mặt trước khi sơn hoặc phủ lớp hoàn thiện. Trong suốt quá trình chà cần giữ lực tay nhẹ và đều để tránh làm lõm bề mặt gỗ mềm.
Kỹ thuật chà nhám kim loại
Với các bề mặt kim loại như sắt hoặc thép, chà nhám chủ yếu nhằm loại bỏ rỉ sét, lớp sơn cũ và tạo độ nhám giúp sơn chống rỉ bám tốt hơn. Do kim loại có bề mặt cứng, người thi công thường bắt đầu bằng giấy nhám thô hơn để làm sạch lớp rỉ và tạp chất.
Sau khi bề mặt đã sạch, nên chà lại bằng giấy nhám mịn hơn để tạo độ nhám đồng đều. Bề mặt kim loại sau khi chà cần được vệ sinh sạch bụi và dầu mỡ trước khi sơn lót chống rỉ. Nếu bước này được thực hiện kỹ, lớp sơn phủ sau đó sẽ bám chắc hơn và tăng độ bền cho toàn bộ lớp sơn hoàn thiện.
Chọn độ nhám giấy nhám như thế nào là đúng
Trong kỹ thuật chà nhám, việc chọn đúng độ nhám giấy nhám giúp bề mặt đạt độ phẳng cần thiết và tăng khả năng bám dính của lớp sơn. Độ nhám thường được ký hiệu bằng chữ P kèm theo con số. Số càng nhỏ thì hạt nhám càng thô và khả năng mài càng mạnh. Số càng lớn thì hạt nhám càng mịn và bề mặt sau khi chà sẽ mịn hơn.
Trong thi công sơn thực tế, nhám P80 đến P120 thường dùng để xử lý bề mặt thô hoặc loại bỏ lớp sơn cũ. Nhám P150 đến P180 phù hợp để chà lớp bả matit trước khi sơn lót, giúp bề mặt phẳng mà không làm rách lớp bả. Nhám P220 đến P240 thường dùng cho bước hoàn thiện hoặc xử lý bề mặt gỗ trước khi sơn phủ.
Nguyên tắc khi chà nhám là nên chọn đúng cấp độ nhám theo từng giai đoạn xử lý bề mặt. Khi chọn đúng độ nhám giấy nhám, bề mặt sẽ mịn và ổn định hơn, giúp lớp sơn phủ lên đều màu và hạn chế các lỗi thi công.
Chà nhám bằng tay hay bằng máy
Trong kỹ thuật chà nhám, chà nhám bằng tay và chà nhám bằng máy đều được sử dụng tùy theo diện tích và yêu cầu bề mặt. Việc lựa chọn đúng phương pháp sẽ giúp kiểm soát bề mặt tốt hơn và tiết kiệm thời gian thi công.
Chà nhám bằng tay phù hợp với các khu vực nhỏ hoặc các vị trí cần xử lý chi tiết như góc tường, cạnh gỗ hoặc những điểm cần chỉnh sửa cục bộ. Ưu điểm của phương pháp này là dễ kiểm soát lực tay, hạn chế làm lõm lớp bả và có thể cảm nhận trực tiếp độ phẳng của bề mặt. Tuy nhiên nhược điểm là tốc độ thi công chậm và tốn nhiều công sức khi phải chà diện tích lớn.
Chà nhám bằng máy thường được sử dụng khi xử lý các bề mặt rộng như tường lớn, trần nhà hoặc bề mặt gỗ diện tích lớn. Máy chà nhám giúp tăng tốc độ thi công và tạo độ mịn đồng đều trên diện tích rộng. Tuy nhiên nếu sử dụng không đúng cách hoặc ép lực quá mạnh, bề mặt có thể bị xước sâu hoặc không đều.
Vì vậy trong thực tế thi công, nhiều thợ sơn thường kết hợp cả hai cách. Máy chà nhám được dùng để xử lý nhanh các khu vực rộng, sau đó chà nhám bằng tay để hoàn thiện những vị trí chi tiết và kiểm tra lại độ phẳng trước khi sơn. Cách kết hợp này giúp bề mặt đạt độ mịn tốt và đảm bảo chất lượng lớp sơn hoàn thiện.
6 lỗi phổ biến khi chà nhám khiến sơn bong tróc
Trong nhiều trường hợp, lớp sơn bị bong tróc không phải do chất lượng sơn mà xuất phát từ bước xử lý bề mặt, đặc biệt là kỹ thuật chà nhám. Khi chà nhám sai cách, bề mặt sẽ không đạt độ phẳng và độ bám cần thiết, khiến lớp sơn sau đó dễ bị lỗi trong quá trình sử dụng.
- Chọn sai độ nhám giấy nhám là lỗi khá phổ biến. Nếu dùng giấy nhám quá thô khi chà lớp bả, bề mặt sẽ xuất hiện vết xước sâu. Những vết xước này không chỉ làm bề mặt kém thẩm mỹ mà còn khiến lớp sơn phủ khó bám đều. Ngược lại, nếu dùng nhám quá mịn ở bước đầu, bề mặt sẽ quá láng và giảm độ bám của sơn.
- Chà nhám không đều tay cũng dễ làm bề mặt xuất hiện các điểm cao thấp khác nhau. Khi lăn sơn phủ, những điểm này sẽ tạo nên hiện tượng gợn sóng hoặc loang màu trên tường.
- Chà nhám quá mạnh có thể làm lõm lớp bả matit hoặc làm mỏng lớp xử lý bề mặt. Khi sơn phủ lên, các điểm lõm sẽ lộ rõ và làm giảm chất lượng hoàn thiện của bề mặt.
- Không vệ sinh bụi sau khi chà nhám là nguyên nhân khiến nhiều lớp sơn bị bong tróc. Bụi bột còn lại trên tường sẽ tạo thành một lớp ngăn giữa bề mặt và lớp sơn, khiến sơn chỉ bám vào bụi thay vì bám trực tiếp vào bề mặt tường.
- Bỏ qua bước kiểm tra bề mặt sau khi chà nhám cũng là lỗi thường gặp. Nếu không kiểm tra lại độ phẳng trước khi sơn lót, các vết gợn hoặc vết xước sẽ dễ dàng lộ ra sau khi sơn hoàn thiện.
- Không chà nhám lớp sơn cũ trước khi sơn lại cũng làm giảm khả năng bám dính của lớp sơn mới. Bề mặt sơn cũ thường khá láng, nếu không tạo độ nhám trước khi thi công, lớp sơn mới sẽ rất dễ bong tróc sau một thời gian sử dụng.
Trong thực tế thi công, việc chà nhám đúng kỹ thuật giúp bề mặt đạt độ phẳng ổn định và tạo điều kiện để lớp sơn bám chắc hơn. Chỉ cần tránh những lỗi cơ bản này, chất lượng lớp sơn hoàn thiện sẽ được cải thiện rõ rệt.
Tổng kết
Kỹ thuật chà nhám đúng cách giúp bề mặt phẳng, sạch và tạo độ bám tốt cho lớp sơn. Khi chọn đúng độ nhám giấy nhám và chà nhám đúng kỹ thuật, lớp sơn sẽ bền hơn, hạn chế các lỗi như gợn tường hay bong tróc.
Để thi công hiệu quả, việc sử dụng đúng dụng cụ cũng rất quan trọng. Dụng cụ sơn Tân Việt Nhật chuyên sỉ các dụng cụ sơn cơ bản như giấy nhám, con lăn sơn, cọ sơn và nhiều dụng cụ thi công khác, giúp đại lý dễ dàng cung cấp đầy đủ vật tư cần thiết cho thợ sơn và công trình.
